Στο φως η πρώτη «αιρετική» επιστολή του Γαλιλαίου

Το γράμμα βρισκόταν στην κατοχή της Βασιλικής Εταιρείας επί τουλάχιστον 250 χρόνια, αλλά είχε περάσει απαρατήρητο από τους ιστορικούς.

Ανακαλύφθηκε καταχωνιασμένο στα αρχεία της Βασιλικής Εταιρείας επιστημών της Βρετανίας το -θεωρούμενο χαμένο- πρωτότυπο γράμμα με το οποίο ο Γαλιλαίος για πρώτη φορά παρέθετε σε έναν Ιταλό φίλο του τα «αιρετικά» ηλιοκεντρικά επιχειρήματά του ενάντια στο δόγμα της Εκκλησίας ότι ο Ήλιος γυρίζει γύρω από τη Γη.

Η επιστολή ρίχνει νέο φως στη μακρόχρονη διαμάχη του Ιταλού φυσικού και αστρονόμου με τις ρωμαιοκαθολικές αρχές, που είχαν ως κατάληξη την καταδίκη του για αίρεση το 1633. Το επτασέλιδο γράμμα, με την υπογραφή «G.G.» (Galileo Galilei), το οποίο είχε γραφεί 20 χρόνια πριν, στις 21 Δεκεμβρίου 1613, αποκαλύπτει ότι στο ξεκίνημα της ιστορικής σύγκρουσης επιστήμης-εκκλησίας ο Γαλιλαίος είχε σαφή συνείδηση των κινδύνων και προσπαθούσε να «νερώσει» τους ισχυρισμούς του.

Το εν λόγω γράμμα ήταν γνωστό, καθώς είχαν γίνει αρκετά αντίγραφά του, ενώ υπάρχουν δύο εκδοχές του: μία που εστάλη από «χαφιέ» στην Ιερά Εξέταση στη Ρώμη και μία άλλη με πιο μετριοπαθή γλώσσα. Επειδή έως τώρα είχε χαθεί το πρωτότυπο γράμμα, δεν ήταν σαφές αν η Ιερά Εξέταση είχε «μαγειρέψει» μια πιο «αιρετική» εκδοχή του γράμματος για να τον ενοχοποιήσει καλύτερα (κάτι που ο Γαλιλαίος ισχυριζόταν στους φίλους του) ή αν ο ίδιος είχε πράγματι γράψει το πιο επαναστατικό γράμμα στην Ιερά Εξέταση, αλλά μετά αποφάσισε να φανεί -ή μάλλον να προσποιηθεί- πιο μετριοπαθής.

Η ανακάλυψη του πρωτότυπου γράμματος, σύμφωνα με το «Nature», δείχνει ότι συνέβη το δεύτερο και ότι ο Γαλιλαίος είπε ψέματα πως δήθεν η Εκκλησία είχε παραποιήσει τα λεγόμενά του. Αυτός έγραψε μια πιο «νερωμένη» εκδοχή των θεωριών του, έστειλε τη «μαγειρεμένη» επιστολή σε ένα φίλο του, τον μαθηματικό Μπενεντέτο Καστέλι του Πανεπιστημίου της Πίζα, και του ζήτησε να την προωθήσει στο Βατικανό, ότι δήθεν αυτή ήταν η πρωτότυπη επιστολή του και όχι η άλλη, η πιο αιρετική, που είχε ήδη φθάσει στην Ιερά Εξέταση.

Το γράμμα βρισκόταν στην κατοχή της Βασιλικής Εταιρείας επί τουλάχιστον 250 χρόνια, αλλά είχε περάσει απαρατήρητο από τους ιστορικούς. «Ξεθάφτηκε» από τη βιβλιοθήκη της από τον μεταδιδακτορικό ερευνητή της ιστορίας της επιστήμης Σαλβατόρε Ρικιάρντο του Πανεπιστημίου του Μπέργκαμο, ο οποίος επισκέφθηκε τη βιβλιοθήκη τον Αύγουστο για άλλο λόγο, αλλά τυχαία έπεσε πάνω στην ιστορική επιστολή.

Όπως είπε, «δεν μπορούσα να πιστέψω ότι είχα ανακαλύψει ένα γράμμα που ουσιαστικά όλοι οι μελετητές του Γαλιλαίου θεωρούσαν σίγουρα χαμένο. Φαινόταν ακόμη πιο απίστευτο, επειδή η επιστολή δεν είχε βρεθεί σε κάποια άσημη βιβλιοθήκη, αλλά στη βιβλιοθήκη της Βασιλικής Εταιρείας». Ο Ρικιάρντο και άλλοι ερευνητές έκαναν αναλυτική παρουσίαση του ευρήματός τους στο περιοδικό «Notes and Records» της Βασιλικής Εταιρείας.

Στην επιστολή ο Γαλιλαίος για πρώτη φορά τονίζει ότι η επιστημονική έρευνα πρέπει να είναι απαλλαγμένη από το θεολογικό δόγμα, αναφέρει ότι οι αναφορές της Βίβλου σε αστρονομικά συμβάντα δεν πρέπει να ληφθούν υπόψη στην κυριολεξία και επισημαίνει ότι οι θρησκευτικές αρχές που ισχυρίζονται το αντίθετο, δεν έχουν τις κατάλληλες γνώσεις για να κρίνουν σωστά. Αναφέρει πάντως ότι το ηλιοκεντρικό μοντέλο, ότι η Γη περιφέρεται πέριξ του Ηλίου, που είχε παρουσιάσει ο πολωνός αστρονόμος Κοπέρνικος πριν περίπου 70 χρόνια (το 1543), δεν είναι ασύμβατο με τη Βίβλο.

Ο Γαλιλαίος, ο οποίος ζούσε στη Φλωρεντία, είχε γράψει χιλιάδες γράμματα, μερικά από τα οποία αποτελούν μικρές επιστημονικές πραγματείες. Συχνά γίνονταν αντίγραφα των επιστολών του και κυκλοφορούσαν από χέρι σε χέρι. Το συγκεκριμένο γράμμα στον Καστέλι, που διασώζεται σε δύο εκδοχές, θεωρείται από τα σημαντικότερα. Η πιο «σκληρή» εκδοχή του, που σήμερα σώζεται στα μυστικά αρχεία του Βατικανού, εστάλη στη Ιερά Εξέταση στη Ρώμη, στις 7 Φεβρουαρίου 1615, από τον δομινικανό μοναχό Νικολό Λορίνι.

Λίγες μέρες μετά, στις 16 Φεβρουαρίου, ο Γαλιλαίος έγραψε στον κληρικό φίλο του στη Ρώμη Πιέρο Ντίνι, λέγοντάς του ότι το γράμμα με το οποίο ο Λορίνι τον «κάρφωσε» στην Ιερά Εξέταση, δεν ήταν το αυθεντικό και του προώθησε μια λιγότερο «εμπρηστική» εκδοχή της επιστολής, που ισχυρίσθηκε ότι είναι η σωστή, γι’ αυτό ζήτησε από τον Ντίνι να τη στείλει στους θεολόγους του Βατικανού (ώστε να περιορίσει τη ζημιά που θα του έκανε η προηγούμενη επιστολή). Σε αυτή τη λιγότερο προκλητική επιστολή, ο Γαλιλαίος, μεταξύ άλλων, εκφράζει τις ανησυχίες του ότι η Ιερά Εξέταση «μπορεί εν μέρει να εξαπατηθεί από απάτη», που του έχουν στήσει οι εχθροί του.

Με όλα αυτά είχε δημιουργηθεί μεγάλο μπέρδεμα στους μελετητές. Η ανακάλυψη όμως του υπογεγραμμένου από τον ίδιο πρωτοτύπου στη Βασιλική Εταιρεία, το οποίο έχει τον γραφικό χαρακτήρα του, δείχνει ότι ο ίδιος ο Γαλιλαίος επιχείρησε να «νερώσει» το αρχικό γράμμα του που είχε πέσει στα χέρια της Ιεράς Εξέτασης.

Με δεδομένο ότι λίγα χρόνια πριν, το 1600, η Ιερά Εξέταση είχε κάψει στην πυρά τον Δομινικανό κληρικό και μαθηματικό Τζιορντάνο Μπρούνο για αιρετικές απόψεις που περιλάμβαναν την υποστήριξη του ηλιοκεντρικού μοντέλου του Κοπέρνικου, ο Γαλιλαίος δικαιολογημένα ανησυχούσε και για τη δική του τύχη…

Έτσι, όταν ένα αντίγραφο από το αρχικό «αιρετικό» γράμμα του στον Καστέλι το 1613 -αυτό που βρέθηκε στη Βασιλική Εταιρεία- έπεσε στα χέρια της Ιεράς Εξέτασης (μέσω του Λορίνι το 1615), ο Γαλιλαίος έβαλε τον Ντίνι να στείλει στην Εκκλησία το υποτιθέμενο πρωτότυπο γράμμα του, που ήταν πιο μετριοπαθές και λιγότερο ενοχοποιητικό. Μόνο που έλεγε ψέματα, καθώς όντως είχε γράψει το αρχικό γράμμα.

Τελικά, το 1633, καταδικάσθηκε για αίρεση σε κατ’ οίκον περιορισμό για τα τελευταία εννέα χρόνια της ζωής του.

Ο Galileo παρουσιάζει τις νέες αστρονομικές θεωρίες

 στο Πανεπιστήμιο της Πάδοβα. Ελαιογραφία του 

Μεξικανού Felix Parra, 1873. Βρίσκεται στο

 Εθνικό Μουσείο Τέχνης του Μεξικό.

Πηγές:

https://www.nature.com/articles/d41586-018-06769-4

http://www.in.gr/2018/09/22/tech/sto-fos-proti-airetiki-epistoli-tou-galilaiou/

Η κίνηση στη φυσική και στη ζωγραφική

 
Στη Φυσική ως κίνηση ορίζεται η μεταβολή της θέσης ή του προσανατολισμού ενός σώματος σε σχέση με ορισμένο σύστημα αναφοράς. 
Δεν υπάρχει απόλυτη κίνηση.  Η κίνηση είναι σχετική και αναφέρεται ως προς ένα σημείο ή ένα σώμα που το θεωρούμε ακίνητο.

Η κίνηση αποτελεί χαρακτηριστική ιδιότητα της ύλης και εμφανίζεται παντού, από τους μακρινούς γαλαξίες ως το εσωτερικό των ατόμων.
Ο  κλάδος της φυσικής που ασχολείται με την περιγραφή της κίνησης των σωμάτων ονομάζεται Κινηματική. 
Η Κινηματική περιγράφει την κίνηση των σωμάτων αδιαφορώντας για τη μάζα τους ή τις αιτίες δηλαδή τις δυνάμεις που προκαλούν την κίνησή τους.
Για να περιγραφεί η κίνηση, η Φυσική χρησιμοποιεί  έννοιες όπως: υλικό σημείο ή σημειακό αντικείμενο, στερεό σώμα, χρονική στιγμή, χρονική διάρκεια, θέση, μετατόπιση, διάστημα, διανυσματική ταχύτητα, μέση ταχύτητα , στιγμιαία ταχύτητα,  επιτάχυνση, γραμμική ταχύτητα, γωνιακή ταχύτητα, επιτρόχιος επιτάχυνση, κεντρομόλος επιτάχυνση, γωνιακή επιτάχυνση. 
Όταν ένα σώμα κινείται αλλάζει θέση. H νοητή γραμμή πάνω στην οποία βρίσκεται το σύνολο των διαδοχικών θέσεων από τις οποίες περνάει το κινούμενο σώμα κατά τη διάρκεια της κίνησής του ονομάζεται τροχιά. 
Σε μια ευθύγραμμη κίνηση η τροχιά του κινητού είναι μια ευθεία γραμμή. 
Σε πιο σύνθετες κινήσεις  η τροχιά είναι καμπυλόγραμμη, κυκλική ή σπειροειδής.

Μια απλή ευθύγραμμη κίνηση είναι αυτή στην οποία διανύουμε ορισμένη απόσταση με σταθερή ταχύτητα. Ονομάζεται ευθύγραμμη ομαλή κίνηση αλλά είναι μια κίνηση που αντιπροσωπεύει  ελάχιστες περιπτώσεις που μπορούμε να συναντήσουμε στην καθημερινή μας ζωή. Πολύ πιο ρεαλιστική είναι η ευθύγραμμη μεταβαλλόμενη κίνηση. Είναι η κίνηση στην οποία ένα σώμα κινείται μεν σε ευθεία γραμμή αλλά η ταχύτητα του μεταβάλλεται. Μια μεταβαλλόμενη κίνηση μπορεί να είναι επιταχυνόμενη ή επιβραδυνόμενη ανάλογα αν η ταχύτητα αυξάνεται ή μειώνεται. Αν η ταχύτητα αυξάνεται ή μειώνεται με σταθερό ρυθμό, τότε αναφερόμαστε σε  ευθύγραμμη ομαλά μεταβαλλόμενη κίνηση. Μια τέτοια κίνηση είναι η ελεύθερη πτώση  των σωμάτων.

Καμπυλόγραμμες κινήσεις είναι η κυκλική κίνηση, η στροφική κίνηση ενός στερεού σώματος, η ταλάντωση. 
Εκτός από τις παραπάνω "απλές κινήσεις" υπάρχουν και "σύνθετες κινήσεις" που μελετώνται εφαρμόζοντας την αρχή της επαλληλίας των κινήσεων  ή αρχή της ανεξαρτησίας των κινήσεων. Σύμφωνα με αυτή, η παρατηρούμενη κίνηση ενός σώματος μπορεί να θεωρηθεί ως το αποτέλεσμα δυο ξεχωριστών κινήσεων που συνδυάζονται και γίνονται ταυτόχρονα. Στις σύνθετες κινήσεις ανήκουν το φαινόμενο κύλιση αλλά και οι βολές υπό γωνία μέσα στο βαρυτικό πεδίο δυνάμεων.

Πως όμως εκφράζεται η κίνηση στη ζωγραφική;

Η κίνηση στη ζωγραφική υπονοείται από το ίδιο το θέμα , από την ενέργεια των γραμμών, από την επανάληψη των στοιχείων ή από τη ρυθμική τους εμφάνιση. Πολλοί ζωγράφοι επεδίωξαν να παρουσιάσουν την κίνηση επιλέγοντας τα κατάλληλα μορφικά στοιχεία και χρησιμοποιώντας τα με διάφορους τρόπους  ενώ στον 20ό αιώνα οι φουτουριστές  ζωγράφοι θα υμνήσουν στα έργα τους την ταχύτητα και την κίνηση των αντικειμένων. 

Πίνακες ζωγραφικής αποδίδουν με ξεχωριστό τρόπο τα είδη των κινήσεων που μελετά η Φυσική. Τέτοιοι είναι:

1.   "Going to work", 1943, του Άγγλου ζωγράφου  Laurence Stephen Lowry (1887-1976). Παρουσιάζει σε κίνηση  ευθύγραμμη ομαλή ή επιταχυνόμενη και σε διαφορετικές τροχιές  πάνω στο χιόνι, τους εργάτες του εργοστασίου   Mather and  Platt στο Μάντσεστερ καθώς πηγαίνουν στη δουλειά.

2.  "Rain, Steam and Speed – the Great Western Railway" , 1844, του Άγγλου ρομαντικού ζωγράφου  Joseph Mallord William Turner (1775-1851),  Εθνική Βιβλιοθήκη, Λονδίνο. Ένας λαγός (κάτω δεξιά) αλλά και το τρένο κινούνται σε παράλληλες ευθύγραμμες τροχιές με διαφορετικές ταχύτητες.

3. "Dancer in Green" ,  1883, του Γάλλου ιμπρεσιονιστή ζωγράφου Edgar Degas (1834-1917), Μητροπολιτικό Μουσείο Τέχνης, Ν. Υόρκη. Ο Degas ήταν σπουδαίος σχεδιαστής και δεξιοτέχνης στην απόδοση της κίνησης. Περισσότερα από τα μισά έργα του απεικονίζουν σκηνές μπαλέτου.  Εδώ η χορεύτρια  κάνει στροφική κίνηση γύρω από  άξονα που περνά από το κέντρο μάζας της.

4.  "The Cyclist" / Ο Ποδηλάτης", 1913, της Ρωσίδας Natalia Goncharova (1881-1962), Ρωσικό Μουσείο, Αγία Πετρούπολη. Η Goncharova μέλος του κινήματος των φουτουριστών σ’ αυτό το έργο της προσπαθεί να συλλάβει την κίνηση  του ποδηλάτη. Το κατορθώνει δημιουργώντας ένα σύννεφο σκόνης γύρω από τον ποδηλάτη που υποδηλώνει τη μεγάλη ταχύτητά του. Τα γράμματα του φόντου, η επανάληψη, η μετατόπιση του περιγράμματος του σώματος του ποδηλάτη είναι στοιχεία του έργου που μεταφέρουν την αίσθηση της κίνησης. Από την πλευρά της Φυσικής η κίνηση του ποδηλάτη φαίνεται να είναι ευθύγραμμη επιταχυνόμενη με δύναμη Τριβής λόγω του λιθόστρωτου δρόμου ενώ οι τροχοί του ποδηλάτου κάνουν σύνθετη κίνηση, κύλιση χωρίς ολίσθηση.

5. "Bicycling"  / Ποδηλασία , 1887 του Καναδού ζωγράφου Henry Sandham (1842-1910). Μια γυναίκα ποδηλάτισσα σε τρίκυκλο, ακολουθείται από άνδρες σε δίτροχα ποδήλατα με ένα ψηλό τροχό. Τα ποδήλατα αυτά (penny-farthing) ήταν πολύ δημοφιλή τη δεκαετία του 1870 και του 1880. Όλοι κινούνται επιταχυνόμενοι σε κατηφορικό δρόμο διαγράφοντας τμήμα κυκλικής τροχιάς.

6.  "Over the town" , 1918, του Ρώσου ζωγράφου εβραϊκής καταγωγής Marc Chagall (1887-1985), Γκαλερί Tretyakov, Μόσχα.  Το ζευγάρι που μοιάζει να αιωρείται πάνω από την πόλη ( ο Chagall και η γυναίκα του), κάνουν την ελεύθερη πτώση της Φυσικής;  

7.  "Game of Bowls", 1908, του Γάλλου ζωγράφου  Henri Matisse ( 1869-1954), Μουσείο Hermitage , Αγία Πετρούπολη. Το παιχνίδι με τους βόλους που απεικονίζει ο Ματίς ταιριάζει με το φαινόμενο των κρούσεων που μελετά η Φυσική. 

8. "The Swing" / Η κούνια , 1767, ελαιογραφία του Γάλλου ζωγράφου  Jean-Honoré Fragonard (1732-1806),Συλλογή Wallace, Λονδίνο . Η αιώρηση της κούνιας και το φαινόμενο απλή αρμονική ταλάντωση.

9. "The Wave off Great Kanagawa" /Το μεγάλο κύμα έξω από την Καναγκάουα ,1832 ,του Ιάπωνα ζωγράφου και χαράκτη Katsushika Hokusai (1760 – 1849), Μελάνι σε χαρτί, Μητροπολιτικό Μουσείο Τέχνης, Ν. Υόρκη. Ένα μεγάλο κύμα απειλεί τα σκάφη δίπλα στην ακτή. Η μελέτη της κίνησης ενός κύματος αποτελεί έναν ιδιαίτερο κλάδο της Φυσικής, την κυματική. 

10. "Starry night" / Έναστρη νύχτα, 1889, του Ολλανδού ζωγράφου Vincent van Gogh

 ( 1853-1890), Μουσείο Μοντέρνας Τέχνης (ΜοΜα), Ν. Υόρκη. Ερευνητές από το Πανεπιστήμιο του Μεξικό ανακάλυψαν ότι οι ταραγμένοι ουρανοί ακολουθούν την "κλιμάκωση Κολμογκόροφ” δηλαδή τα μαθηματικά μοτίβα των στροβιλιζόμενων ρευστών.

11. "Dinamismo di un Ciclista"/ ο δυναμισμός ενός ποδηλάτη ,  1913, του Ιταλού  φουτουριστή ζωγράφου Umberto Boccioni (1882-1916) , συλλογή Peggy Guggenheim, Βενετία. Στο έργο έχουμε τη φουτουριστική απεικόνιση της κίνησης  και της ταχύτητας ενός ποδηλάτη.

Πηγές εικόνων:
Αρχική εικόνα: "Η λεωφόρος της Μονμάρτης ένα χειμωνιάτικο πρωινό", 1897, Camille Pissaro
commons.wikimedia.org/wiki/File:The_Boulevard_Montmartre_on_a_Winter_Morning_MET_DT1906.jpg

1. commons.wikimedia.org/wiki/File:Going_to_Work_-_L_S_Lowry.png

2. en.wikipedia.org/wiki/Rain,_Steam_and_Speed_–_The_Great_Western_Railway

3. commons.wikimedia.org/wiki/File:Dancer_in_Green_MET_EP1493.jpg

4. commons.wikimedia.org/wiki/File:Cyclist_(Goncharova,_1913).jpg

5. commons.wikimedia.org/wiki/File:Hy_Sandham,_Bicycling,_1887.jpg

6.  www.flickr.com/photos/centralasian/7124724309

7. en.wikipedia.org/wiki/Game_of_Bowls

8. en.wikipedia.org/wiki/The_Swing_(painting)

9. en.wikipedia.org/wiki/The_Great_Wave_off_Kanagawa
10.commons.wikimedia.org/wiki/Category:The_Starry_Night_by_van_Gogh#/media/File:Van_Gogh_-_Starry_Night_-_Google_Art_Project.jpg
11. en.wikipedia.org/wiki/Dynamism_of_a_Cyclist

Δημιουργικές εργασίες στο Λύκειο

Οι  Δημιουργικές Εργασίες (Δ.Ε.) έχουν συνθετικό-δημιουργικό χαρακτήρα και αποσκοπούν στην ανάπτυξη της δημιουργικής ικανότητας και στην καλλιέργεια του ερευνητικού πνεύματος του μαθητή. Ο σκοπός αυτός πρέπει να υπηρετείται τόσο με την αναζήτηση στοιχείων από διαφορετικές πηγές και πόρους, όσο και με την τελική σύνθεση των στοιχείων αυτών. Θα πρέπει να δίνεται μεγαλύτερη έμφαση στη διαδικασία εκπόνησης της Δ.Ε.  και στη δημιουργικότητα και λιγότερο στην εξαντλητική διερεύνηση του υπό μελέτη θέματος.

Θα πρέπει να έχουμε συνέχεια στο μυαλό μας το Βασικό ερώτημα:

Για ποιους λόγους  η εργασία είναι δημιουργική;

Οι  δημιουργικές εργασίες στο μάθημα της Φυσικής είναι ομαδικές ( συνιστάται) ή ατομικές.

Οι καθηγητές:

Διαμορφώνουν τα προτεινόμενα θέματα ανά διδασκόμενο μάθημα στην Α' ή Β' τάξη και συντάσσουν το υπόδειγμα Ι[1] στο οποίο αναγράφουν τον τίτλο της Δ.Ε. , τις λέξεις κλειδιά, τους στόχους, το Μάθημα/Κεφάλαιο/Ενότητα στα οποία αναφέρεται, τα προσδοκώμενα μαθησιακά αποτελέσματα.
Κοινοποιούν τα προτεινόμενα θέματα στους μαθητές.
Προτείνουν και δίνουν διδακτικό υλικό και πηγές που μπορούν να αξιοποιηθούν από τους μαθητές ( βιβλία, φωτοτυπίες, ηλεκτρονικές διευθύνσεις, κλπ)
Ενημερώνουν τους μαθητές για το τρόπο σύνταξης της βιβλιογραφίας. 
Δίνουν στις τελικές ομάδες εργασίας κατά την 1η συνάντηση, το "Σχέδιο για την εκπόνηση Δημιουργικής Εργασίας"-υπόδειγμα ΙΙ. (αυτό μπορεί να τροποποιηθεί ανάλογα με το είδος της ΔΕ)

Στις ομάδες εργασίας με τις οποίες υλοποιούνται οι δημιουργικές εργασίες οι μαθητές

• αναλαμβάνουν ρόλους και καθήκοντα
• συλλέγουν πληροφορίες
• αξιολογούν το υλικό τους ( το δικό τους και το προτεινόμενο από τον καθηγητή τους)
• ερευνούν και πειραματίζονται
• συμπληρώνουν το υπόδειγμα ΙΙ που τους έχει δοθεί
• δημιουργούν και συγγράφουν  
• παρουσιάζουν την εργασία τους γραπτά ή/και προφορικά.

Το τελικό προϊόν της Δ.Ε. είναι η παραδοτέα Ερευνητική Αναφορά και πιθανό Τέχνημα που έχει δημιουργηθεί.

Η παραδοτέα Ερευνητική Αναφορά  προτείνεται να:

Είναι γραμμένη σε Word (δίνονται οδηγίες στους μαθητές για τη μορφή που θα έχει)

Περιλαμβάνει:Τίτλο - Μάθημα - Τάξη - Ονόματα μαθητών (1η σελίδα)

     Περίληψη (2η σελίδα)

     Κυρίως Δομή (2-5 σελίδες) όπου γράφονται: 

     ΕΙΣΑΓΩΓΗ (διατυπώνεται το πλαίσιο στο οποίο  εντάσσεται το κύριο ερευνητικό ερώτημα ), ΤΟ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΕΡΩΤΗΜΑ, ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΕΡΕΥΝΑΣ, ΠΑΡΑΘΕΣΗ ΤΩΝ ΣΤΟΙΧΕΙΩΝ ΠΟΥ ΑΠΑΝΤΟΥΝ ΣΤΟ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΕΡΩΤΗΜΑ.

     Συμπεράσματα από την διαδικασία

     Βιβλιογραφία 

                                                               

Αξιολόγηση Δημιουργικής Εργασίας: Χρησιμοποιείται κλίμακα διαβαθμισμένων κριτηρίων[2] για την οποία έχουν ενημερωθεί οι μαθητές.

Πως γράφουμε τη βιβλιογραφία που χρησιμοποιήθηκε σε μια Δ. Ε.;

Γενικά μπορεί να ακολουθηθεί η παρακάτω μορφή (βιβλιογραφικό πρότυπο Harvard):

Βιβλία:  Επίθετο συγγραφέα, (κόμμα) αρχικό ονόματος συγγραφέα.(τελεία) ( Έτος έκδοσης σε παρένθεση). Τίτλος του έργου(με πλάγια γράμματα και στο τέλος τελεία). Έκδοση. Τόπος έκδοσης: Εκδότης.

Παράδειγμα

Βάρβογλης, Χ. (2011). Ιστορία και Εξέλιξη των Ιδεών στη Φυσική. Θεσσαλονίκη: ΠΛΑΝΗΤΑΡΙΟ Θεσσαλονίκης.

Άρθρο σε περιοδικό: Επίθετο, αρχικό ονόματος συγγραφέα. (Χρονολογία έκδοσης). "Τίτλος άρθρου". Όνομα περιοδικού(με πλάγια γράμματα και στο τέλος κόμμα), (αριθμός τεύχους), αριθμός σελίδων.

Λήμμα σε λεξικό  εγκυκλοπαίδεια:  Τίτλο λήμματος. (Χρονολογία έκδοσης). Όνομα εγκυκλοπαίδειας (Τόμος …. σελ. ……..). Τόπος έκδοσης: Εκδότης

Άρθρο από το  Διαδίκτυο: Επίθετο, Όνομα(αρχικά). , Έτος δημοσίευσης. Τίτλος άρθρου (με πλάγια γράμματα). Διαθέσιμο σε: URL (Ανακτήθηκε ημέρα, μήνας, έτος)

Πρακτικά συνεδρίων: Επώνυμο (ή επώνυμα), Αρχικό ονόματος συγγραφέα. (Χρονολογία έκδοσης). "Τίτλος εισήγησης". Όνομα συνεδρίου. Τοποθεσία και ημερομηνία συνεδρίου. Τόπος έκδοσης: Εκδότης, σελίδες.

Ταινίες ή Βίντεο: Δημιουργό , έτος. Τίτλος ταινίας

Ψηφιακό υλικό που θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί για την εκπόνηση Δ.Ε. Φυσικής

Χρήσιμες διευθύνσεις:

Αναζήτηση σε ελληνικό ψηφιακό περιεχόμενο επιστήμης και πολιτισμού - http://www.openarchives.gr

Βιβλιοθήκη Ιδρύματος Ευγενίδου (ηλεκτρονικός κατάλογος + Ψηφιακή Βιβλιοθήκη) - http://www.eef.edu.gr

Εθνικό Αρχείο Διδακτορικών Διατριβών - http://www.didaktorika.gr/eadd/

Εθνικό Αστεροσκοπείο -  http://www.noa.gr/index.php?lang=el

Εθνικό Κέντρο Έρευνας Φυσικών Επιστημών "Δημόκριτος" -http://www.demokritos.gr/Contents.aspx?CatId=182

Εκπαιδευτική τηλεόραση - http://www.edutv.gr/

Ελληνικά Ακαδημαϊκά και ηλεκτρονικά συγγράμματα  και βοηθήματα - http://repository.kallipos.gr/

Ηλεκτρονικά Διαδραστικά βιβλία -  http://ebooks.edu.gr/new/

Ινστιτούτο Εκπαιδευτικής πολιτικής -  http://iep.edu.gr/library/index.php

Πανεπιστήμιο του Colorado -  https://phet.colorado.edu/el/simulations/category/physics

Πανεπιστήμιο Αθηνών, Βιβλιοθήκη και Κέντρο Πληροφόρησης -  http://www.lib.uoa.gr/

Φωτόδεντρο - http:// photodentro.edu.gr/

Ψηφιακό Αποθετήριο της Κεντρικής Βιβλιοθήκης του ΕΜΠ -   http://dspace.lib.ntua.gr/

Ψηφιακό Αρχείο της ΕΡΤ -  http://archive.ert.gr

---

[1] τα υποδείγματα Ι και ΙΙ είναι αναρτημένα στη διεύθυνση: http://www.iep.edu.gr/el/component/k2/content/37-synthetikes-ergasies

[2] παράρτημα στο υπόδειγμα ΙΙ

Ζωγράφοι, πίνακες και σχήματα

" The snail" / Το σαλιγκάρι , 1953. Είναι ένα τεράστιο
αφαιρετικό κολάζ  με χρωματιστά χαρτιά  σε
διάφορα σχήματα του Henri Matisse (1869-1954).

Διάσημοι πίνακες ζωγραφικής στους οποίους κυριαρχούν τα γεωμετρικά σχήματα. Κύκλοι, τετράγωνα, τρίγωνα, ρόμβοι, παραλληλόγραμμα και τραπέζια αλλά και  γεωμετρικά στερεά όπως ο κύβος, η σφαίρα και η πυραμίδα γίνονται τρόπος έκφρασης στη ζωγραφική.

Κάποια από τα έργα αυτά είναι:

1. "Mont Sainte-Victoire"/ το όρος Αγία Βικτωρία,  1904

του Γάλλου ζωγράφου Paul Cezanne (1839-1906).  Μουσείο Τέχνης  Φιλαδέλφεια, ΗΠΑ.

Ο Σεζάν χρησιμοποίησε τα γεωμετρικά σχήματα ως βάση στα έργα του και επηρέασε τους κυβιστικούς ζωγράφους έτσι ώστε να θεωρείται πατέρας της σύγχρονης τέχνης.

2. Colour Study, Squares with Concentric Cicles / Χρωματική μελέτη, Τετράγωνα με συγκεντρωτικούς κύκλους, 1913

   

του Ρώσου ζωγράφου και θεωρητικού της τέχνης Wassilly Kandinsky (1866-1944).

Lenbachhaus, Μουσείο τέχνης, Μόναχο, Γερμανία.

3. "Supermatist Composition, Airplane Flying" / Supermatist Σύνθεση, Αεροπλάνο που πετάει, 1915

του Ρώσου ζωγράφου και θεωρητικού της τέχνης Kazimir  Malevich (1878-1935). Μουσείο Μοντέρνας τέχνης (ΜοΜΑ), Ν. Υόρκη, ΗΠΑ.

 Ο Μάλεβιτς είναι πρωτοπόρος της γεωμετρικής αφηρημένης τέχνης,  δημιουργός- το 1913- του κινήματος του Σουπρεματισμού και  του Κονστρουκτιβισμού. 

4. "Supermatist Composition (blue rectangle over the red beam)"/ Supermatist Σύνθεση (μπλε ορθογώνιο πάνω από την κόκκινη δέσμη), 1916 

του  Kazimir  Malevich . Ιδιωτική συλλογή. Το παραπάνω έργο του θεωρείται το πιο ακριβό στην ιστορία της ρωσικής τέχνης όταν το 2008 πουλήθηκε σε δημοπρασία στο Σόθμπυς για   60 εκατ. δολάρια.

5. "Still Life with Instruments" / Νεκρή φύση με όργανα,  1916

της Ρωσίδας ζωγράφου Lyubov Popova (1889-1924). Ιδιωτική συλλογή.

Η Πόποβα θεωρείται πρωτοπόρος του κινήματος Cubo-Futurism (κυβισμός-φουτουρισμός).

5. "Bohemien Jouant de l' Accordeon" / Παίκτης του ακορντεόν,  1919

του Ιταλού ζωγράφου και ηγετικού μέλους του φουτουρισμού, Gino Severini (1883-1966). Μουσείο Novacento, Μιλάνο.

6. "The Tournesol" / Το ηλιοτρόπιο, περίπου 1920

του Αμερικανού γεννημένου στο Λουξεμβούργο, φωτογράφου, ζωγράφου και γκαλερίστα Edward Steichen(1879-1973). Εθνική Πινακοθήκη Τέχνης, Ουάσινγκτον, ΗΠΑ.

7. "Beat the Whites with the red wedge" / Χτυπάμε τα λευκά με την κόκκινη σφήνα, 1920

Λιθογραφία του Ρώσου Lazar Markovich Lissitzky γνωστού ως El Lissitzky (1890-1941), παράδειγμα κονστρουκτιβισμού.

8.  Three Musicans  / Τρεις μουσικοί, 1921

του Ισπανού ζωγράφου Paplo Picasso (1881-1973). Μουσείο Μοντέρνας τέχνης (ΜοΜΑ), Ν. Υόρκη, ΗΠΑ.

Μια άλλη έκδοση των τριών μουσικών που δημιουργήθηκε την ίδια χρονιά (1921),

βρίσκεται στο Μουσείο Τέχνης στη Φιλαδέλφεια, ΗΠΑ.

9. The red balloon / Το κόκκινο μπαλόνι, 1922

του Γερμανοελβετού ζωγράφου Paul Klee ( 1879-1940). Μουσείο Solomon R. Guggenheim, Ν. Υόρκη, ΗΠΑ.

10. "Composition VIII" / Σύνθεση 8,  1923 

του Wassilly Kandinsky. Μουσείο Solomon R. Guggenheim, Ν. Υόρκη, ΗΠΑ.

"Η γεωμετρία μετατρέπεται σε κώδικα, ο οποίος με τη σειρά του μετατρέπεται σε μαγεία" έγραψε ο Wassilly Kandinsky.

11. "Harlequin's Carnival" / Το καρναβάλι του Αρλεκίνου,  1925

του Καταλανού ζωγράφου Joan Miro ( 1893-1983).  Πινακοθήκη Albright-Knox, Buffalo, Ν. Υόρκη, ΗΠΑ.

12. "Composition ΙΙ with Red, Blue, and Yellow" / Σύνθεση 2 με κόκκινο, μπλε και κίτρινο, 1930

του Ολλανδού ζωγράφου και θεωρητικού, πρωτοπόρου της αφηρημένης ζωγραφικής, Piet Mondrian (1872-1944). Μουσείο Kunsthaus, Ζυρίχη, Ελβετία.

13. "Counter composion XIII" , (1929)  

  

του Ολλανδού καλλιτέχνη (ζωγράφου και αρχιτέκτονα) Theo van Doesburg. Συλλογή Peggy Guggenheim, Βενετία.

Σε μαύρο φόντο και ενδιάμεσο λευκό πλαίσιο μια συλλογή από τρίγωνα σε μαύρο, γκρι, λευκό, κίτρινο και κόκκινο χρώμα.

14. "Number 10" / No 10 (1950)  και   " Violet, Green, Red"/ Βιολετί, πράσινο, κόκκινο (1951)

του Αμερικανού ζωγράφου, με ρωσική εβραϊκή καταγωγή  Mark Rothko (1903-1970). Ο πρώτος πίνακας είναι μέρος της συλλογής του Μουσείου Μοντέρνας τέχνης (ΜοΜΑ), Ν. Υόρκη, ΗΠΑ, ενώ ο δεύτερος βρίσκεται σε ιδιωτική συλλογή.

Πηγές εικόνων με τη σειρά που παρουσιάζονται:

https://en.wikipedia.org/wiki/The_Snail
https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Paul_C%C3%A9zanne_108.jpg
https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Vassily_Kandinsky,_1913__Color_Study,_Squares_with_Concentric_Circles.jpg
https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Suprematist_Composition_-_Airplane_Flying_(Malevich,_1915).jpg
https://en.wikipedia.org/wiki/Suprematist_Composition
https://www.wikiart.org/en/lyubov-popova/still-life-with-instruments-1916
https://en.wikipedia.org/wiki/Gino_Severini
https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Le_tournesol_-_Steichen.PNG
https://en.wikipedia.org/wiki/Beat_the_Whites_with_the_Red_Wedge
https://en.wikipedia.org/wiki/Three_Musicians
https://www.wikiart.org/en/paul-klee/red-balloon-1922
https://www.guggenheim.org/arts-curriculum/topic/vasily-kandinsky-composition-8
https://en.wikipedia.org/wiki/The_Harlequin%27s_Carnival
https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Piet_Mondriaan,_1930__Mondrian_Composition_II_in_Red,_Blue,_and_Yellow.jpg

https://en.wikipedia.org/wiki/Theo_van_Doesburg#/media/File:Vandoesburg_Counter_composition_XIII.jpg
https://www.moma.org/collection/works/78594
https://en.wikipedia.org/wiki/No._6_(Violet,_Green_and_Red)