Ο όρος «Knabenphysik» / "η φυσική των αγοριών" χρησιμοποιήθηκε για να αναδείξει το γεγονός ότι η κβαντική φυσική αναπτύχθηκε από μια ομάδα εξαιρετικά νεαρών επιστημόνων στα μέσα της δεκαετίας του 1920, όπως ήταν ο Heisenberg, ο Dirac, ο Pauli και άλλοι.
Σήμερα, ο όρος περιέχει έμφυλη προκατάληψη και αγνοεί τη συμβολή των γυναικών επιστημόνων στην εξέλιξη της κβαντικής φυσικής.
Το 2025, στο πλαίσιο του Διεθνούς Έτους Κβαντικής Επιστήμης και Τεχνολογίας, από τις εκδόσεις Cambridge University Press, εκδόθηκε ένα βιβλίο με τίτλο:
«Γυναίκες στην Ιστορία της Κβαντικής Φυσικής»
Beyond Knabenphysik
Το βιβλίο φέρνει στο φως τις ζωές και το έργο 16 γυναικών που βοήθησαν στην οικοδόμηση του κβαντικού κόσμου.
Ας γνωρίσουμε σύντομα αυτές τις γυναίκες ...
- Williamina Fleming
(1857–1911)
Εκεί, έκανε μαθηματικούς υπολογισμούς από αστρονομικές πλάκες, ανέπτυξε ένα νέο σύστημα ταξινόμησης των αστεριών σύμφωνα με τα φάσματά τους και έγινε επιμελήτρια αστρονομικών φωτογραφιών.
Το φάσμα του ιονισμένου ατόμου ηλίου που ανακάλυψε, έγινε αργότερα το αποδεικτικό στοιχείο για το ατομικό μοντέλο του Bohr.
- Hendrika Johanna van Leeuwen
(1887 – 1974)
Η ξεχασμένη φυσικός Πρωτοπόρος της Κβαντικής Μηχανικής
Ολλανδή φυσικός που στη διδακτορική της διατριβή το 1919, εξήγησε ότι ο μαγνητισμός στα στερεά, είναι ένα κβαντομηχανικό φαινόμενο.
Το συμπέρασμα αποτελεί σήμερα το «θεώρημα Bohr - van Leeuwen».
Το 1947, έγινε η πρώτη γυναίκα καθηγήτρια στο Πανεπιστήμιο του Ντέλφτ της Ολλανδίας.
- Hertha Sponer
(1895 – 1968)
Ειδική στην Κβαντική Φασματοσκοπία
Γερμανίδα φυσικός, μια από τις πρώτες γυναίκες στη Γερμανία που απέκτησε διδακτορικό στη Φυσική και το δικαίωμα να διδάσκει επιστήμες σε γερμανικό πανεπιστήμιο. Αν και είχε δημοσιεύσει περισσότερες από 20 εργασίες χρησιμοποιώντας την κβαντομηχανική και προτείνοντας νέες εφαρμογές της θεωρίας σε άτομα και διατομικά μόρια, όταν οι Ναζί ήρθαν στην εξουσία, απολύθηκε από τη θέση της λόγω των έντονων προκαταλήψεων κατά των γυναικών επιστημόνων.
Το 1936 έγινε η πρώτη γυναίκα στο διδακτικό προσωπικό του Πανεπιστημίου Ντιουκ στις ΗΠΑ.
- Lucy Mensing
(1901 – 1995)
Γερμανίδα φυσικός, μια από τις πρωτοπόρους της Κβαντομηχανικής.
Το 1925, απέκτησε το διδακτορικό της στη θεωρητική φυσική συνεργαζόμενη με τον Wolfgang Pauli και λίγο αργότερα στο Göttingen έγινε το πρώτο άτομο που εφάρμοσε την μηχανική των πινάκων σε διατομικά μόρια.
Η καριέρα της στη φυσική έληξε λίγο μετά τον γάμο της με τον συνάδελφό της φυσικό Wilhelm Schütz το 1928, επιλέγοντας την οικογένεια, απογοητευμένη από το ανδροκρατούμενο κλίμα στη φυσική .
- Jane Dewey
(1900−1976)
Αμερικανίδα φυσικός και μέλος της «τυχερής γενιάς» φυσικών επιστημόνων που πρωτοστάτησαν στην κβαντική φυσική τη δεκαετία του 1920.
Απέκτησε πτυχίο από το κολλέγιο Barnard και διδακτορικό από το Τεχνολογικό Ινστιτούτο της Μασαχουσέτης (MIT) το 1925. Συνέχισε σπουδές στο Ινστιτούτο Θεωρητικής Φυσικής του Niels Bohr στην Κοπεγχάγη, ένα από τα κορυφαία κέντρα έρευνας για την κβαντομηχανική. Εκεί διεξήγαγε πειραματική έρευνα σχετικά με το φαινόμενο Stark στο ήλιο, ένα σημαντικό επίτευγμα στην κβαντική οπτική.
Οι πολλά υποσχόμενες όμως ικανότητές της, δεν μεταφράστηκαν σε μια επιτυχημένη ακαδημαϊκή καριέρα…
- Mary Laura Chalk Rowles
(1904 – 1996)
Καναδή φυσικός και η πρώτη γυναίκα που απέκτησε διδακτορικό στη φυσική από το Πανεπιστήμιο McGill το 1928.
Είναι περισσότερο γνωστή για τη διεξαγωγή μιας πρώιμης πειραματικής επαλήθευσης της κυματικής διατύπωσης της κβαντικής μηχανικής του Erwin Schrödinger, εργαζόμενη με τον φυσικό John Stuart Foster.
- Elizabeth Monroe Boggs
(1913 – 1996)
Μια πρώιμη λάτρης της κβαντικής χημείας
Αμερικανίδα επιστήμονας που σπούδασε μαθηματικός στο κολέγιο Bryn Mawr, μαθηματικός χημικός στο Πανεπιστήμιο του Cambridge και θεωρητικός χημικός στο Πανεπιστήμιο Cornell, πριν ενταχθεί στο Manhattan Project στο Εργαστήριο Έρευνας Εκρηκτικών.
Η επιστημονική της καριέρα έληξε με τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο και από τότε δραστηριοποιήθηκε σε μια υπέρμαχο του κινήματος για τα δικαιώματα των ατόμων με αναπηρία.
Katherine Way
(1902 – 1995)
Η «μητέρα» των πυρηνικών δεδομένων
Αμερικανίδα πυρηνικός φυσικός.
Το 1942 ξεκίνησε να εργάζεται στο Manhattan Project, στο Μεταλλουργικό Εργαστήριο του Πανεπιστημίου του Σικάγου. Εκεί συνέβαλε στο σχεδιασμό του αντιδραστήρα Chicago Pile 1 και ήταν ειδική των ραδιενεργών διασπάσεων. Με τον φυσικό Eugene Wigner ανέπτυξε την προσέγγιση «Way-Wigner» για την αποσύνθεση των προϊόντων πυρηνικής σχάσης.
Παρά το έργο της για τα πυρηνικά όπλα, δεν ήταν υπέρμαχος της χρήσης τους.
- Sonja Ashauer
(1923 – 1948)
Βραζιλιάνα φυσικός με σπουδές στο Πανεπιστήμιο του Σάο Πάολο. Τον Ιανουάριο του 1948, έγινε η πρώτη γυναίκα από τη Βραζιλία που της απονεμήθηκε διδακτορικό στη φυσική, αφού σπούδασε για τρία χρόνια στο Πανεπιστήμιο του Κέιμπριτζ με τον Πολ Ντιράκ.
Στη διατριβή της με τίτλο «Προβλήματα στα ηλεκτρόνια και την ηλεκτρομαγνητική ακτινοβολία» εξερεύνησε τον πρωτοποριακό τομέα της Κβαντικής Ηλεκτροδυναμικής . Μερικούς μήνες αργότερα πέθανε από πνευμονία.
- Chien-Shiung Wu
(1912 – 1997)
Με πρωτοποριακό έργο, ασχολήθηκε στο πυρηνικό πρόγραμμα των ΗΠΑ (Manhattan Project) και απέδειξε πειραματικά (με το πείραμα Wu) τη μη διατήρηση της ισοτιμίας για τα ασθενώς αλληλοεπιδρώντα σωματίδια.
Το 1949 επινόησε ένα πείραμα, με το οποίο κατέγραψε στοιχεία για την ύπαρξη κβαντικής διεμπλοκής των σκεδαζόμενων φωτονίων από την εξαΰλωση ηλεκτρονίων-ποζιτρονίων.
- Grete Hermann
(1901–1984)
Γερμανίδα μαθηματικός και φιλόσοφος , γνωστή για το έργο της στα μαθηματικά , τη φυσική , τη φιλοσοφία και την εκπαίδευση.
Το πρώιμο φιλοσοφικό της έργο πάνω στα θεμέλια της κβαντομηχανικής παρουσιάστηκε στο βιβλίο της «Τα θεμέλια της κβαντομηχανικής στη φιλοσοφία της φύσης» , (1935).
- Lídia Salgueiro
(1917 – 2009)
Πορτογαλίδα φυσικός, πρωτοπόρος στους τομείς της Πειραματικής και της Ατομικής Φυσικής.
Μεταξύ 1940 και 1960, στο Εργαστήριο Φυσικής του Πανεπιστημίου της Λισαβόνας, μαζί με μια ομάδα γυναικών ασχολήθηκαν με τη μελέτη της ακτινοβολίας που εκπέμπεται σε ατομικό και πυρηνικό επίπεδο, δίνοντας ιδιαίτερη έμφαση στη φασματοσκοπία ακτίνων Χ και την έρευνα στην κβαντική φυσική.
- Carolyn Beatrice Parker
(1917–1966)
Θεωρείται η πρώτη Αφροαμερικανίδα που απέκτησε μεταπτυχιακό δίπλωμα στη φυσική από το Πανεπιστήμιο του Μίσιγκαν (1941) και δεύτερο μεταπτυχιακό από το ΜΙΤ το 1951.
Δίδαξε σε πολλά δημόσια λύκεια και δύο κολέγια, ήταν επιστήμονας στο Manhattan Project (τοποθεσία Ντέιτον, Οχάιο), ασχολήθηκε με τη χρήση του πολώνιου στις ατομικές εκρήξεις και εργάστηκε ως τεχνική αναλύτρια σε ένα μεγάλο στρατιωτικό ερευνητικό εργαστήριο.
- Freda Friedman Salzman
(1927–1981)
Αμερικανίδα θεωρητικός φυσικός με συνεισφορά στην πυρηνική και στη σωματιδιακή φυσική.
Εκτός από επιστήμονας, με μεταδιδακτορικές και ερευνητικές θέσεις στις Ηνωμένες Πολιτείες και την Ευρώπη μετά το διδακτορικό της το 1953, ήταν και ακτιβίστρια κατά των θεσμικών εμποδίων για τις γυναίκες στον ακαδημαϊκό χώρο, ιδίως των πολιτικών κατά του νεποτισμού που επηρέαζαν δυσανάλογα τις γυναίκες συζύγους των μελών ΔΕΠ.
- Maria Lluïsa Canut
(1924–2005)
Ισπανίδα φυσικός που ειδικεύτηκε στην κρυσταλλογραφία και στην εφαρμογή της περίθλασης ακτίνων Χ στον προσδιορισμό μοριακών κρυσταλλικών δομών. Έκανε έρευνα στη Βαρκελώνη, στο Ισπανικό Εθνικό Συμβούλιο Έρευνας στη Μαδρίτη και στη Σχολή Μηχανικής και Τεχνολογίας του Πανεπιστημίου του Νότιου Ιλινόις.
Αξιοσημείωτος ήταν και ο αγώνας της για ίσους μισθούς μεταξύ γυναικών και ανδρών, στα αμερικανικά πανεπιστήμια τη δεκαετία του 1970.
- Ana María Cetto Kramis
(1946 - )
Μεξικανή φυσικός, ερευνήτρια καθηγήτρια στο Ινστιτούτο Φυσικής, διευθύντρια στη Σχολή Θετικών Επιστημών και διευθύντρια του Μουσείου Φωτός στο Εθνικό Αυτόνομο Πανεπιστήμιο του Μεξικού (UNAM).
Ασχολείται με την εμβάθυνση στις βασικές αρχές της κβαντικής φυσικής, δίνοντας ιδιαίτερη έμφαση στην στοχαστική ερμηνεία της.
Ακτιβίστρια για την προώθηση και συμμετοχή των γυναικών στην επιστήμη, πρωτοστάτησε στην πρωτοβουλία να ανακηρυχθεί το 2025 ως Διεθνές Έτος Κβαντικής Επιστήμης και Τεχνολογίας.
Πηγή:
https://www.cambridge.org/us/universitypress/subjects/physics/history-philosophy-and-foundations-physics/women-history-quantum-physics-beyond-iknabenphysiki
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου