Phoebe Sarah Hertha Ayrton – Marks

Η πρώτη γυναίκα που εκλέχτηκε μέλος του Ινστιτούτου Ηλεκτρολόγων Μηχανικών της Αγγλίας 

Πορτρέτο της Hertha Ayrton – Marks από τη ζωγράφο Héléna Arsène Darmesteter που ήταν ξαδέρφη της. Βρίσκεται στο Girton College του Πανεπιστημίου του Cambridge.

Η Hertha Ayrton – Marks (1854 – 1923) ήταν Βρετανίδα ηλεκτρολόγος μηχανικός, μαθηματικός, φυσικός και εφευρέτης.

Γεννήθηκε ως Phoebe Sarah Marks στις 28 Απριλίου 1854 στο νησί Portsea στο  Hampshire της Αγγλίας από οικογένεια Πολωνοεβραίων μεταναστών. Όταν ήταν μικρή πέθανε ο πατέρας της με την υπόλοιπη πολύτεκνη οικογένεια  να  αντιμετωπίζει οικονομικά προβλήματα. Σε ηλικία εννέα ετών, η Σάρα προσκλήθηκε από τους θείους της, οι οποίοι διατηρούσαν ένα σχολείο στο βορειοδυτικό Λονδίνο, να ζήσει με τα ξαδέρφια της και να μορφωθεί μαζί τους. Γνωρίζοντας γαλλικά, μουσική, μαθηματικά και λατινικά, στα δεκαέξι της άρχισε να εργάζεται ως γκουβερνάντα στέλνοντας χρήματα στην οικογένειά της. Τότε ήταν που άλλαξε το όνομά της σε Hertha  από το ομώνυμο μυθιστόρημα της Σουηδής συγγραφέα και φεμινίστριας Fredrika Bremer. 

Η γνωριμία της με την Barbara Bodichon εκπαιδευτικό, φεμινίστρια, ακτιβίστρια και συνιδρυτή του Girton College   του Cambridge, έκανε εφικτό το όνειρό της για σπουδές. Το 1876 εισήλθε στο Girton για να σπουδάσει μαθηματικά  αφού πέρασε τις εξετάσεις του Πανεπιστημίου του Κέιμπριτζ για γυναίκες το 1874, με άριστα στα αγγλικά και στα μαθηματικά.   Το Cambridge όμως δεν της χορήγησε ακαδημαϊκό πτυχίο επειδή εκείνη την εποχή δεν απένειμε πλήρη πτυχία σε γυναίκες. Το 1881 μετά από  μια εξωτερική εξέταση πήρε Πτυχίο Επιστημών από το Πανεπιστήμιο του Λονδίνου. 

Το 1884 κατοχύρωσε με δίπλωμα ευρεσιτεχνίας την  πρώτη της σημαντική εφεύρεση, που ήταν ένας διαιρέτης γραμμών, ένα μηχανολογικό όργανο σχεδίασης.  Στη συνέχεια παρακολούθησε νυχτερινά μαθήματα φυσικής και ηλεκτρολογίας στο Finsbury Technical College   του Λονδίνου. Το 1885 παντρεύτηκε τον πρώην δάσκαλό της,  τον  William Edward Ayrton πρωτοπόρο στην εκπαίδευση ηλεκτρολόγων μηχανικών και φυσικής και συνεργάτη της Βασιλικής Εταιρείας  του Λονδίνου  . 

Στα χρόνια που ακολούθησαν απέκτησε μια κόρη και ασχολήθηκε με έρευνες στα χαρακτηριστικά και στη λειτουργία του ηλεκτρικού τόξου. Στα τέλη του 19ου αιώνα  οι λαμπτήρες τόξου χρησιμοποιούνταν για το δημόσιο φωτισμό των δρόμων, αλλά συχνά σφύριζαν και τρεμόπαιζαν δίνοντας ασταθές φως. Το 1899, η Hertha παρουσίασε στο Ινστιτούτο των Ηλεκτρολόγων Μηχανικών την εργασία της με τίτλο «The Hissing of the Electric Arc» / Το σφύριγμα του ηλεκτρικού τόξου. Η δουλειά της αυτή οδήγησε σε βελτιώσεις των λαμπτήρων τόξου, της άνοιξε το δρόμο να γίνει η πρώτη γυναίκα που εξελέγη μέλος στο Ινστιτούτο των Ηλεκτρολόγων Μηχανικών της Αγγλίας και να δημοσιεύσει το 1902, το βιβλίο «The Electric Arc» που έτυχε θερμής υποδοχής και αναγνώρισης.

Φωτογραφία της Hertha Ayrton – Marks γύρω στο 1900

Το 1904 ήταν η πρώτη γυναίκα που διάβασε τη δική της εργασία με τίτλο «The Origin and Growth of Ripple Marks» για την προέλευση και την ανάπτυξη κυματισμών στην ακτή και στην άμμο, ενώπιον της Βασιλικής Εταιρείας του Λονδίνου. Παρόλο που ήταν καταξιωμένη φυσικός, είχε σπουδάσει στο Cambridge και ήταν η πρώτη γυναίκα μέλος του Ινστιτούτου Ηλεκτρολόγων Μηχανικών, δεν της επετράπη λόγω του φύλου της να γίνει μέλος της Βασιλικής Εταιρείας. Της απονεμήθηκε όμως το μετάλλιο Hughes της Βασιλικής Εταιρείας το 1906 για «για τις πειραματικές της έρευνες στο ηλεκτρικό τόξο, καθώς και στους κυματισμούς της άμμου».

Η Hertha Ayrton στο εργαστήριό της, 1910

Η Hertha Ayrton – Marks, γεννημένη σε μια εποχή που δεν ήταν εύκολη για τις γυναίκες και αφού υπέστη πολλές διακρίσεις λόγω του φύλου της, εκτός από εξαιρετική επιστήμονας, έγινε και μια ακούραστη αγωνίστρια για τα δικαιώματα των γυναικών και ακτιβίστρια στο κίνημα για το δικαίωμα ψήφου των γυναικών. Το 1907 εντάχθηκε στην Κοινωνική και Πολιτική Ένωση Γυναικών (WSPU).

Η Ayrton ήταν ακόμα στενή φίλη της Marie Curie και παρέδωσε  στην κόρη της, Irène Curie , μαθήματα μαθηματικών.

Κατά τη διάρκεια του Πρώτου Παγκοσμίου Πολέμου, το ενδιαφέρον της Ayrton για την υδροδυναμική την οδήγησε να εφεύρει έναν ανεμιστήρα που θα διασκόρπιζε δηλητηριώδη αέρια από τα χαρακώματα. Παρήχθησαν περίπου 100.000 «ανεμιστήρες Ayrton», αλλά αποδείχθηκαν αναποτελεσματικοί στις πραγματικές συνθήκες μάχης. Μετά τον πόλεμο εργάστηκε σε τροποποιημένες εκδόσεις του ανεμιστήρα για τη  χρήση από εργάτες σε ορυχεία και υπονόμους. Από το 1883 μέχρι το θάνατό της, κατοχύρωσε 26 διπλώματα ευρεσιτεχνίας: 5 για μαθηματικούς διαχωριστές, 13 για λαμπτήρες τόξου και ηλεκτρόδια και τα υπόλοιπα για την προώθηση του αέρα.

Το 1919 βοήθησε στην ίδρυση της Διεθνούς Ομοσπονδίας Πανεπιστημιακών Γυναικών και το 1920 στην ίδρυση της Εθνικής Ένωσης Επιστημονικών Εργαζομένων.

Πέθανε στις  26 Αυγούστου 1923 στο North Lancing του  Sussex μετά από δηλητηρίαση από τσίμπημα εντόμου.

Πηγές

https://en.wikipedia.org/wiki/Hertha_Ayrton

https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Helena_Ars%C3%A8ne_Darmesteter_-_Portrait_of_Hertha_Ayrton.jpg

https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Hertha_Ayrton_LCCN2014716701_(cropped).jpg

https://www.historytoday.com/archive/great-debates/how-hertha-ayrton-made-waves